Wanneer beide genen bijvoorbeeld de vachtkleur zwart vertegenwoordigen, dan is de hond homozygoot voor de vachtkleur zwart. Wanneer één gen de kleur zwart vertegenwoordigt, en het andere gen vertegenwoordigt de kleur geel, dan is de hond heterozygoot voor de vachtkleur zwart. 
De kleur van deze hond zal zwart zijn, want het gen voor zwart overheerst. 
In gevallen van heterozygotie is er dus altijd een gen dat dominant (overheersend) is, en een gen dat recessief (ondergeschikt) is. 
Het komt wel eens voor dat beide heterozygote genen een gelijke invloed op een bepaalde eigenschap hebben. Dan spreken wij van intermediaire vererving. 

Het genotype is de totale opbouw van de genen en bepaalt in hoge mate hoe een hond er uitziet. Maar het uiterlijk van een hond kan ook door omgevingsfactoren worden veranderd. Zo kunnen staart en/of oren gecoupeerd zijn, of kan de hond door een ongeval een poot missen. Deze factoren behoren echter niet tot de genen van de hond, en zijn dus niet erfelijk. Genotype + omgevingsfactoren worden samen fenotype genoemd. 
Vaak kun je aan de buitenkant van de hond niet goed zien wat het genotype is. Neem bijvoorbeeld een zwarte hond. Zwart is een dominante kleur, maar is de hond nu homozygoot voor zwart of heterozygoot voor zwart? Met andere woorden: wanneer hij een homozygoot zwarte teef dekt, bestaat er dan kans op enkele gele pups? Zo ja, dan is de hond heterozygoot voor de kleuren zwart en geel. Zo niet, dan is de hond homozygoot voor de kleur zwart. 

Dit probleem gaat bij de Labrador Retriever alleen op voor zwarte honden. Gele en chocolate Labradors zijn per definitie altijd homozygoot voor hun eigen kleur, want zouden zij één gen voor de kleur zwart hebben (en zwart overheerst altijd), dan zouden zij ook een zwart uiterlijk hebben. 

De eerste wet van Mendel: monohybride kruising. 
Wanneer we een homozygoot zwarte hond kruisen met een homozygoot gele hond, dan zal de zwarte hond in zijn gameten (voortplantingscellen) alleen maar chromosomen met genen voor de kleur zwart meegeven, terwijl de gele hond in haar gameten slechts chromosomen met de genen voor de kleur geel meegeeft. (Een ouderpaar noemt men P-generatie.) 
Alle nakomelingen van dit paar (de F1-generatie - de kinderen dus) zijn drager van het zwarte gen en drager van het gele gen, en zijn dus heterozygoot voor de kleuren zwart en geel, maar zij zien er allemaal hetzelfde uit, namelijk zwart, omdat zwart domineert over geel. (Het maakt voor de meeste genetische eigenschappen niet uit of een bepaalde eigenschap van het vrouwtje of van het mannetje afkomstig is. Dat noemt Mendel de reciprociteitsregel.) 
Dus luidt de eerste wet van Mendel: bij een kruising van twee homozygoten die in één eigenschap van elkaar verschillen, bezitten alle individuen van de F1-generatie hetzelfde uiterlijk. 

De tweede wet van Mendel: de F²-generatie. 
Mendel paste inteelt van de F1-generatie (kinderen) toe om een F²-generatie (kleinkinderen) te verkrijgen. Hij kruiste broer en zus van de F1-generatie. Beide kinderen zijn in ons voorbeeld heterozygoot voor de kleuren zwart en geel, en zijn dus beiden zwart, vanwege de dominatie van de kleur zwart. Wanneer zij nu gameten (voortplantingscellen) gaan vormen, zal het gen voor zwart in de ene helft van de gameten tercht komen, terwijl het gen voor geel in de andere helft van de gameten belandt. 
In dit geval is de kans groot dat 50% van de F²-generatie (kleinkinderen) heterozygoot voor de kleuren zwart en geel is (en dus een zwart uiterlijk heeft), terwijl 25% homozygoot zwart is, en 25% homozygoot voor de kleur geel. 
Dus luidt de tweede wet van Mendel: bij inteelt van de F1-generatie (kinderen) ontstaat een F²-generatie (kleinkinderen), waarbij een splitsing van de eigenschappen is opgetreden: 75% van de individuen heeft de uiterlijke eigenschappen van de ene grootouder (P-generatie) en 25% heeft de uiterlijke eigenschappen van de andere grootouder (P-generatie). 

Wanneer men deze twee wetten van Mendel toepast, is men in staat dominante of recessieve eigenschappen weg te fokken. Dat is vooral belangrijk bij het wegfokken van erfelijke gebreken, hetgeen echter wel een aantal generaties kan duren.